Digitale nalatenschap, wat is het en waarom dit op tijd regelen
Vandaag de dag is het regelen van onze digitale nalatenschap belangrijker dan ooit. We doen met zijn allen steeds meer met onze computer of telefoon online: e-mailaccounts, online bankieren, whatsappen en toegang tot diverse sociale media.
We doen elk jaar meer online. We hebben diverse accounts bij banken, winkels, enzovoort. Maar wat gebeurt er met onze digitale nalatenschap als we overlijden? Velen van ons denken daar liever (nog) niet over na.
Dit Skeakeltsje kan u helpen bij het inventariseren, organiseren en vastleggen van uw digitale nalatenschap. Het doel is ervoor te zorgen dat uw nabestaanden en erfgenamen uw wensen kennen en dat eventuele problemen worden voorkomen.
Neem bij voorkeur nu de tijd om uw digitale nalatenschap goed te regelen. Dat geeft uzelf en zeker ook uw nabestaanden een stuk gemoedsrust en kan extra stress en ellende voorkomen. Zo zorgt u ervoor dat uw digitale leven en voetspoor op een goede manier kan worden afgehandeld.
We hopen dat deze informatie u helpt om inzicht te krijgen in uw digitale nalatenschap en u handvatten geeft om nu al een aantal dingen te regelen.
Bestuur KBO Fryslân
Wat is digitale nalatenschap?
Naast uw gewone bezittingen, zoals alles wat zich in uw huis bevindt en wat op uw bank staat, is er ook een digitale nalatenschap.
Uw digitale nalatenschap bestaat uit al uw digitale eigendommen en online accounts die u achterlaat na uw overlijden. Denk aan alles wat online staat: bestanden, e-mails, sociale media-accounts (zoals Facebook, Instagram, LinkedIn, YouTube en WhatsApp), digitale krant- of tijdschriftabonnementen en digitale filmabonnementen (bijvoorbeeld Netflix, HBO Max en Prime Video). Misschien bent u zelfs in bezit van digitale munten, zoals Bitcoin. Ook cloudopslag zoals iCloud en Dropbox hoort erbij. Daarnaast kunnen op uw computer belangrijke (familie)foto’s of documenten staan, die uw nabestaanden niet graag verloren zien gaan.
Het regelen van uw digitale nalatenschap is nodig om ervoor te zorgen dat dit na uw overlijden in goede handen is. Het kan uzelf en uw nabestaanden veel ellende besparen. Regelt u het niet goed, dan kunnen uw (familie)foto’s, berichten, belangrijke documenten en digitale archieven verloren gaan.
Doet u vrijwilligerswerk en hebt u daar een archief van? Dan is het belangrijk te regelen dat iemand dit archief na uw overlijden naar de juiste persoon kan sturen.
Een andere reden om het tijdig te regelen is dat onbeheerde accounts kwetsbaar zijn voor identiteitsdiefstal of misbruik. Het kan voor uw nabestaanden en erfgenamen ook nare financiële gevolgen hebben, omdat bijvoorbeeld digitale abonnementen doorlopen en tot onverwachte kosten leiden. Ook zal het niet uw bedoeling zijn dat informatie die niet voor anderen bedoeld is, na uw overlijden in verkeerde handen valt.
Ons advies is dan ook om tijdig na te denken over welke gegevens (foto’s, bestanden, accounts) nabestaanden na uw overlijden mogen zien. Zet die apart in een map en scherm de rest af (of verwijder de rest). Zo voorkomt u dat uw nabestaanden dingen zien waarvan u liever niet hebt dat ze die zien.
Inventariseren van digitale bezittingen: hoe doe ik dat?
Wilt u uw digitale nalatenschap gaan regelen? Maak dan nu een overzicht van al uw online accounts, abonnementen, wachtwoorden (ook van uw telefoon en computer) en eventuele digitale activa.
Vergeet niet om regelmatig een update te maken van de gegevens die u hebt opgeschreven, bijvoorbeeld omdat u een wachtwoord hebt gewijzigd of een nieuw account hebt aangemaakt.
Mogen uw nabestaanden en erfgenamen zomaar toegang hebben tot uw digitale accounts?
Officieel hebben nabestaanden in Nederland een ‘verklaring van erfrecht’ nodig om toegang te krijgen tot uw digitale accounts. Belangrijk om te weten is dat elk platform (bijvoorbeeld Google en Facebook) een eigen werkwijze heeft. Ook vervalt in Nederland de privacywetgeving, oftewel de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), na overlijden. In uw testament kunt u eventueel apart bepalen wie gerechtigd is om uw digitale nalatenschap te regelen. Deze persoon heet de digitale executeur.
Een wachtwoordmanager kan handig zijn. Dat is een digitaal hulpmiddel of beveiligd programma waarin u al uw gebruikersnamen en wachtwoorden versleuteld opslaat. Een bekende en veelgebruikte wachtwoordmanager is Bitwarden (bitwarden.com/nl-nl), die gratis is. Het is wel belangrijk het wachtwoord van de wachtwoordmanager te delen met uw nabestaanden.
Als het goed is, hebt u uw computer en/of telefoon beveiligd met een wachtwoord. Hier kan (privacy)gevoelige informatie op staan. Ook deze wachtwoorden kunt u in de wachtwoordmanager opslaan.
U kunt alles ook gewoon opschrijven in een schrift of iets dergelijks. Vertel uw nabestaanden en erfgenamen dan wel waar ze dit schrift kunnen vinden.
U kunt ook een ‘nabestaandenmap’ maken en uw nabestaanden en erfgenamen vertellen waar ze die kunnen vinden. In de map staan bijvoorbeeld alle namen en adressen waar overlijdenskaarten heen moeten, de wachtwoorden van de computer en telefoon, en een lijst met alle accounts en bijbehorende wachtwoorden. Ook informatie over tegoeden, zoals Air Miles en de bonuspunten van Albert Heijn, kunt u in deze map vermelden. Wat ook goed in uw schrift of map kan staan, is een overzicht van alle lopende abonnementen met lidnummers en diensten.
Let er ook op dat automatische betalingen door nabestaanden en erfgenamen moeten worden stopgezet. Dit voorkomt extra kosten. Daarvoor hoeven zij de accountgegevens van de overledene niet te kennen. Een overlijdensverklaring is voldoende om abonnementen te beëindigen.
Bij sommige platforms, zoals Apple, Google, Instagram en Facebook, kunt u nu al een erfeniscontact instellen. Dat is iemand die na uw overlijden toegang krijgt tot uw account. Bij LinkedIn kunt u uw nabestaanden laten melden dat u bent overleden. Onderaan dit artikel leest u meer over hoe u bepaalde accounts kunt laten verwijderen.
U kunt nu al beslissen of u accounts wilt laten verwijderen, of dat u bijvoorbeeld wilt dat uw Facebookpagina een herdenkingspagina wordt waar mensen condoleances op kunnen zetten. Aan u de keuze.
Hebt u digitale activa, bijvoorbeeld Bitcoin? Dan is het noodzakelijk de toegangscode (‘seed phrase’) veilig te delen met een vertrouwd persoon. Doet u dat niet, dan loopt u het risico dat de cryptomunten voor altijd verloren gaan.
Digitaal bankieren, het bankieren van deze tijd
Niet iedereen van ons bankiert digitaal via internet. We zijn er vaak huiverig voor. Toch is het heel gemakkelijk. Als u zich goed laat voorlichten en gaat oefenen, kan het heel fijn zijn om zelf uw bankzaken te regelen. En met de juiste informatie en training kan dit ook veilig.
Bankiert u zelf, dan is het belangrijk om online bankieren en uw financiële accounts goed over te dragen. Zorg ervoor dat uw nabestaanden toegang hebben tot uw bankgegevens en dat ze weten hoe ze abonnementen en automatische betalingen kunnen stopzetten. Dit voorkomt onverwachte kosten en ellende en zorgt ervoor dat uw financiële zaken netjes kunnen worden afgehandeld.
Interessante sites
www.seniorweb.nl (aanrader). Voor iedereen die hulp kan gebruiken bij de computer en/of telefoon raden wij SeniorWeb aan voor informatie, advies, hulp en cursussen.
www.datanadedood.nu: een site over digitale nalatenschap.
Accounts opheffen na overlijden
Wie overlijdt, laat ook een digitale erfenis achter. Hier leest u hoe nabestaanden accounts bij Apple, Google, Facebook, Instagram, LinkedIn en X kunnen laten opheffen.
Algemeen vooraf
Houd een overlijdensakte en een kopie van uw eigen identiteitsbewijs klaar. Vrijwel elke dienst vraagt hierom.
Hebt u de inloggegevens van de overledene? Dan is verwijderen via de instellingen van het account het eenvoudigst. De diensten hieronder hebben daarnaast een eigen procedure voor wie die gegevens niet heeft.
Wacht niet te lang. Facebook en Instagram reageren soms pas na weken, en een account dat actief blijft kan gekaapt worden.
Apple (iCloud / Apple Account)
Met een Legacy Contact (digitale erfgenaam): de overledene kan een Legacy Contact hebben ingesteld. Die persoon heeft een toegangssleutel en vraagt daarmee, samen met de overlijdensakte, toegang aan. Elke Legacy Contact kan daarna zelf beslissen over de gegevens, ook over definitief verwijderen.
Zonder Legacy Contact: Apple vraagt dan juridische documenten. Dat is meestal een overlijdensakte, soms ook een rechterlijke beschikking. Dit verschilt per land. Slechts één persoon kan toegang aanvragen.
Alleen toegang tot gegevens: neem contact op met Apple Support via getsupport.apple.com. Het account wordt dan niet verwijderd.
Account permanent laten verwijderen: start het verzoek op digital-legacy-account.apple.com. U hebt een eigen Apple Account nodig, het Apple Account van de overledene en de juiste documenten.
Apple kan versleutelde gegevens niet ontsleutelen. Daarvoor kan de toegangscode van het apparaat nodig zijn.
Meer uitleg: Apple Support: toegang tot het Apple Account van een overleden familielid
Google (Gmail, YouTube, Foto’s, enzovoort)
Zelf vooraf regelen: via myaccount.google.com/inactive stelt u Inactiviteitsvoorkeuren in. Na een gekozen periode zonder activiteit krijgen maximaal tien door u gekozen personen toegang tot de gegevens die u aanwijst.
Zonder die instelling: dien een verzoek in via het formulier van Google: Google-formulier voor overleden gebruikers.
Dit vraagt Google: naam en e-mailadres van de overledene, de datum van overlijden, een kopie van de overlijdensakte, uw eigen naam, uw relatie tot de overledene en een kopie van uw identiteitsbewijs.
Nabestaanden krijgen geen toegang tot het account zelf, alleen tot bepaalde gegevens. Google beoordeelt elk verzoek apart.
U kunt het profiel laten verwijderen of laten omzetten naar een herdenkingsprofiel. Dan blijft het zichtbaar met de tekst “ter nagedachtenis aan” en kunnen vrienden er berichten op plaatsen.
Verzoek indienen: Facebook-formulier voor overleden personen. Reken op een overlijdensakte of een overlijdensbericht als bewijs.
Zelf vooraf regelen: Facebook kent een nalatenschapscontact. Dat is een persoon die u zelf kiest om uw herdenkingsprofiel te beheren.
Herdenkingsstatus aanvragen: Instagram-formulier voor herdenking. U geeft de naam en gebruikersnaam van de overledene, bewijs van overlijden (bijvoorbeeld een overlijdensbericht of krantenbericht) en uw eigen naam en e-mailadres.
Account laten verwijderen: Instagram-formulier voor verwijdering.
LinkedIn kent alleen verwijderen, geen herdenkingsstatus. Gebruik dit formulier. U geeft uw naam en e-mailadres, de naam en het e-mailadres van de overledene, de link naar het profiel, uw relatie tot de overledene en de datum van overlijden.
X (voorheen Twitter)
Alleen een familielid of gemachtigde kan het account laten opheffen. Gebruik dit formulier met de accountnaam, de naam van de overledene, uw relatie tot de overledene en uw e-mailadres. X stuurt u daarna een e-mail met verdere instructies. Daarvoor zijn een kopie van de overlijdensakte en uw identiteitsbewijs nodig.
Let op
Procedures en formulieren van deze diensten kunnen veranderen. Controleer de actuele voorwaarden op de website van de dienst zelf.
